Master Politieke Communicatie

Dit is de achtste nieuwsbrief van de Master Politieke Communicatie van de Antwerpse Universiteit, de tweede van het academiejaar 2010-2011. Via deze brief houden we u op de hoogte van gebeurtenissen in en rond onze masteropleiding. Geen lange verslagen, maar korte impressies en relevante informatie. In dit nummer onder andere een verslag van de spannende voetbalmatch tussen de studenten en medewerkers van de master PC, alsmede de resultaten uit het grote alumnionderzoek. Ook alle vorige nieuwsbrieven kunnen nagelezen worden op deze website, hiernaast in het linkermenu of bij Eerdere berichten.

“Politieke Communicatie”, zeg ik als gevraagd wordt wat ik heb gestudeerd. Wenkbrauwen worden gefronst en een glazige blik verschijnt in de ogen, terwijl ik al zoek naar de antwoorden op de vragen die zullen volgen. En inderdaad, niet snel na “wat is dat?” volgt het inmiddels bekende “wat kun je daar nou mee?”.

Het zijn niet alleen familieleden, vrienden en bekenden die dergelijke vragen stellen. Ook (potentiële) aankomende studenten willen graag weten welke jobs men na het volgen van de master zoal kan krijgen en of het bijvoorbeeld ook nog een beetje verdient. Daarnaast vragen studenten Politieke Communicatie van nu zich veelvuldig af wat hun kansen op de arbeidsmarkt zijn en in welke sectoren men zoal terechtkomt na het volgen van de master. Voor de medewerkers aan de master zijn dat echter moeilijk te beantwoorden vragen, aangezien het niet bekend is wat de vervolgstappen van onze voormalige studenten zijn. Er is maar één groep mensen die hier wel duidelijk antwoord op kan geven, en dat zijn de alumni van de master zelf.

Na bijna vier lichtingen studenten van de master Politieke Communicatie is het dan ook eens tijd om de balans op te maken. Door middel van een online enquête zijn alle alumni van de master PC bevraagd naar hun ervaringen over de periode na de master, met speciale aandacht voor de (job)loopbaan tot dusverre. Hieronder staan de belangrijkste resultaten en conclusies.

De survey is via een online vragenlijst naar alle alumni van de master gestuurd. Dat zijn na drie volledige jaargangen 70 mensen waarvan een (werkend en actueel) e-mailadres bekend was. Hieruit is een respons verkregen van bijna 66%, oftewel 46 personen, waarvan we de resultaten hebben kunnen verwerken. Er hebben iets meer vrouwen gereageerd dan mannen (54% tegenover 46%), maar gezien het feit dat meer vrouwen dan mannen (59% tegenover 41%) de master hebben gevolgd, hebben de mannen verhoudingsgewijs een grotere responsgraad. Van de mensen die gereageerd hebben kwam het grootste deel uit de eerste jaargang (2007-2008): 41%. Dit is tot het huidige jaargang echter ook de grootste lichting geweest, met 30 personen die de master hebben gevolgd (en van wie het e-mailadres bekend is). De responsgraad van het meest recente alumni-jaargang (2009-2010) is het hoogst: 14 van de 16 personen naar wie de enquête is gestuurd, heeft daadwerkelijk de vragenlijst ingevuld.

De enquête heeft als voornaamste doel om in kaart te brengen wat de kansen op de arbeidsmarkt zijn en in welke sectoren mensen terechtkomen na het volgen van de master Politieke Communicatie. We kunnen dan ook tevreden zijn met het feit dat bijna 70% van de ondervraagden op dit moment werkzaam is. Slechts een enkeling (4 personen) is nog werkzoekende. 13% volgt op dit moment een andere studie, waarbij de Master-na-master ‘Internationale Betrekkingen en Diplomatie’ de populairste is.

Meer dan de helft van de respondenten (58%) is direct gaan werken, terwijl het andere deel ofwel een vervolgstudie heeft gedaan (20%) of een tijdje iets anders is gaan doen, bijvoorbeeld gaan reizen (22%). Nog geen 16% van de ondervraagden heeft nog niet gewerkt. Voor het grootste deel (49%) is het werk dat zij nu doen hun eerste job. De overige respondenten hebben al twee (20%) of zelfs meer dan twee (16%) verschillende jobs gehad, inclusief het werk dat zij nu doen. De ervaringen die de alumni hebben met het vinden van een geschikte job lopen uiteen. In meerderheid wordt aangegeven dat het vinden van een geschikte job niet gemakkelijk is, maar niet onmogelijk. 36% is van mening dat men daardoor echter wel eerder genoegen moet nemen met een job buiten de sector van de Politieke Communicatie of werk dat beneden het niveau is. Een kwart van de ondervraagden vindt dat als je goed zoekt de geschikte job zich vanzelf wel aandient. 18% heeft nog niet gezocht naar een job, niet toevallig komen deze respondenten bijna allemaal uit het laatste alumni-jaar (2009-2010).

Zoals gezegd is 70% van de respondenten momenteel werkzaam, dit zijn omgerekend 32 personen. Aan deze groep werd de vraag gesteld in welke sector zij werkzaam zijn, waarbij door middel van een gesloten vraag vastgesteld kan worden of dit direct of indirect verband houdt met het vakgebied van de Politieke Communicatie. Dit blijkt zeker het geval, aangezien een beleidsmatige functie bij de overheid (27%) en de politiek (21%) de meest frequent genoemde sectoren zijn. Twee opvallend constateringen zijn dat niemand van de respondenten in de mediasector werkzaam is momenteel, terwijl bijvoorbeeld daarentegen ruim 18% in de academisch wereld terecht is gekomen.

Ook is gevraagd naar het financiële aspect van het werk dat men doet. Het zwaartepunt van het nettoloon dat de alumni verdienen, ligt tussen de 1500 en 2000 euro per maand. Ongeveer een derde zit hier net onder, terwijl ruim 27% juist een hoger netto-inkomen heeft dan 2000 euro per maand.

Tot slot blijkt dat de respondenten die al een job hebben deze vrijwel allemaal (meer dan 90%) binnen een half jaar hebben gevonden. Sterker nog, 72% heeft niet langer dan drie maanden moeten zoeken, een kwart had zelfs al een job voordat zij afgestudeerd waren en hebben dus helemaal niet lang gezocht.

Tenslotte werd de respondenten gevraagd naar hun ervaringen tijdens de master, wat ze er verder aan hebben gehad en om eventuele suggesties of verbeterpunten voor de opleiding aan te geven. Door middel van open vragen konden de alumni hun vrije gedachten laten gaan. Dit leverde uiteraard een breed spectrum aan verschillende reacties op. Algemene teneur hierin is dat veel mensen het als een positieve ervaring zien, een “interessante opleiding” met de nadruk op een goede “theoretische en academische basis” en een aangename, “persoonlijke sfeer”. Ook de “persoonlijke ontwikkeling” en de “leerrijke ervaring” worden vaak benadrukt.

Niet veel respondenten hebben verdere suggesties voor de opleiding. Het enige dat terugkerend wordt aanbevolen is het aanbieden van een stage. Dat was in de eerste twee jaargangen inderdaad nog geen mogelijkheid, maar – goed nieuws – sinds vorig jaar kunnen de studenten in het tweede trimester inmiddels wel stagelopen!

Op de eerste plaats zijn wij dankbaar voor het feit dat zoveel oud-studenten de moeite hebben genomen om de enquête in te vullen. Zonder deze grote respons was het niet gelukt om een duidelijk beeld te verkrijgen. Om het beeld actueel te kunnen houden hopen wij in de toekomst vaker op deze medewerking te mogen rekenen. Dat alles neemt niet weg dat nog altijd over een derde van de alumni geen informatie beschikbaar is, waardoor de resultaten in dit onderzoekje enigszins vertekend kunnen zijn.

Toch geeft het een goede indruk van de ervaringen van de oud-studenten na hun afstuderen, welke keuzes zijn gemaakt en waar men zoal terecht is gekomen. Wij zijn blij om te zien dat het overgrote deel van de alumni in een relatief korte periode een geschikte job heeft weten te vinden. Bijna niemand heeft langer dan een half jaar moeten zoeken naar werk. Toch geeft de meerderheid aan dat het niet heel gemakkelijk is om een geschikte job te vinden, waardoor men ofwel echt goed moet zoeken, ofwel genoegen moet nemen met iets minder dan de droomjob die men misschien voor ogen had. De onzekere economische tijden van de afgelopen jaren zullen hier zeker van invloed op zijn. Gelukkig vindt vrijwel niemand dat het onmogelijk is om geschikt werk te vinden.

Tot slot is het goed om te zien dat een groot deel van de alumni terecht is gekomen in een aan de Politieke Communicatie verwante sector, zoals een beleidsfunctie bij de overheid of in de politiek. Daarnaast is er nog een breed spectrum aan mogelijke jobs waar de alumni in terechtkomen. Hiernaar kan ik verwijzen als ik de volgende keer weer de vraag krijg “wat kun je daar nou mee?”. En als ik vervolgens zeg “maar ook onderzoek doen is erg populair!” worden de wenkbrauwen weer wat dieper gefronst, verschijnt er een glazige blik in de ogen en hoor ik iemand fluisterend zeggen: “arme jongen”…

2. De “mogelijkheid om de scheenbenen van de proffen te bewerken” als doping voor de studenten in spectaculaire voetbalmatch

Blijkbaar was voor vele studenten de mogelijkheid om de scheenbenen van de proffen te kunnen bewerken na een korte en zware examenperiode, motivatie genoeg om de geldbeugel boven te halen. En zo gebeurde het dat we na een korte strijd tegen een groep eerstejaars (die wellicht met dezelfde motivatie aan deze onderneming waren gestart), de prijs konden binnenhalen voor de mooie som van 140 euro.

Maanden van intensief trainen vlogen voorbij (*kuch*) toen op 15 maart 2011 eindelijk de dag aanbrak dat we onze prijs konden verzilveren. De gespannen sfeer in de kleedkamer, de talrijk opgekomen supporters, de verbeten blik op de gezichten van de gladiatoren: alles wees erop dat dit een topwedstrijd zou worden. En hoe aan de verwachtingen voldaan werd! Na een korte periode dat het gelijk opging, namen de proffen onder impuls van een sterke Stefaan Walgrave plots snel afstand. Voor we het wisten stond het 2-5! Was alle inspanning voor niets geweest? Het leek er op… Tot de wedstrijd plots weer kantelde!

Nog steeds weten we niet of het de nonchalance van de proffen was, de aanmoedigingen van cheerleader Annelies, het uitstekende keeperswerk van Tom of toch de inbreng van onze stervoetballers Pieter en Joren. Vast staat dat we bij de rust alweer gelijk stonden. Professor Thijssen had toen al berekend dat de kansen voor zijn team sterk geslonken waren… In de tweede helft was het helemaal feest! Na een waar doelpuntenfestijn eindigde de wedstrijd uiteindelijk op een spectaculaire 9-7 in het voordeel van de studenten van PolCom. Het feest kon beginnen, te beginnen in de prachtige spiegeltent van Calamartes. Eindigen….?

3. Te gast bij Politieke Communicatie

Lezing Peter Dahlgren

Op 23 maart 2011 bracht Peter Dahlgren, Professor of media and Communication aan Lund University (Zweden) en een grote naam binnen de Politieke Communicatie, een bezoek aan de faculteit PSW. Dahlgren gaf hier een gastlezing voor medewerkers, studenten en andere geïnteresseerden over het gebruik van nieuwe media en politieke participatie.

(Verslag: Peter Thijssen)

Media and the problem of political engagement

Enkele jaren geleden nam ik deel aan een trektocht doorheen de Thar-woestijn in Rajahstan (India). We sliepen onder de blote hemel op dekens. Toen ik ’s ochtends vaststelde dat er schorpioenen onder de dekens zaten, vroeg ik of dit aan de gids of dit niet gevaarlijk was. Zijn laconieke antwoord luidde: ‘Maybe yes, maybe no’. Ik weet nog dat ik verbijsterd was over de gelatenheid van de man. Bij de lezing van Peter Dahlgren dacht ik terug aan dit voorval. Enigszins verwonderd, stelde ik immers vast dat hij steevast blijk gaf van een fundamentele ambivalentie in het beantwoorden van zijn onderzoeksvragen. ‘Het zou kunnen dat de nieuwe vormen van online politiek engagement de plaats innemen van de oude geïnstitutionaliseerde participatievormen, maar misschien ook niet.’

Ik moet zeggen dat ik in eerste instantie een gelijkaardige vorm van verbijstering voelde als bij het antwoord op mijn schorpioenenvraag. Maar bij nader toezien, vond ik zijn gelaten twijfel en zijn meanderende verhaaltrend eigenlijk ook wel verfrissend en daadwerkelijk ‘thought provoking’. Want schuilt er achter de resolute zelfzekerheid die de meeste wetenschappelijke uiteenzettingen kenmerkt, toch ook geen fundamentele twijfel? Veel studenten die met hun masterproef worstelen, zullen deze ervaring wellicht herkennen. Wat kan ik hier nog aan toevoegen? Wie heeft er gelijk? Hoe meer men over een bepaald onderwerp leest, hoe meer men beseft dat het geven van (definitieve) antwoorden een heikele onderneming is. Het is dus wellicht geen toeval dat de bibliografieën van Peter Dahlgren heel uitgebreid zijn en het beste bevatten wat er op het vlak van de politieke communicatie geschreven is….

Meer lezen?

» Dahlgren, Peter (2009). Media and political engagement. Citizens, communication, and democracy. Cambridge: Cambridge University Press.

Lezing Lance Bennet

Voorgaande lezing jammerlijk gemist? Niet getreurd, want de volgende PSW Lecture is alweer in aantocht! Op 9 mei 2011 komt W. Lance Bennet, Professor in de Politieke en Communicatiewetenschappen aan de University of Washington, Seattle (VS), een lezing op de Meerminne geven. Prof. Bennett is een autoriteit op het domein van de politieke communicatie. Hij is de auteur of editor van meer dan 10 boeken waaronder News: The Politics of Illusion , (Longman, 8th ed.) en When the Press Fails: Political Power and the News Media from Iraq to Katrina (Chicago, with Regina Lawrence and Steven Livingston). Hij is ook de oprichter en directeur van the Center for Communication and Civic Engagement, dat de bijdrage van media processen en technologie aan de politieke participatie en betrokkenheid van de burger onderzoekt.

De lezing die professor Bennet op 9 mei zal geven, getiteld "The Democratization of Truth: Communication, Citizenship, and Participation in a Time of Institutional Decline”, gaat over de veranderingen in democratie en de transformatie van het begrip ‘citizenship’ (burgerschap). Sinds enkele decennia wordt een trend vastgesteld dat politieke betrokkenheid en participatie onder de burgers afneemt. Met name jongeren voelen steeds minder verbondenheid met vaststaande institutionele waarden, zoals de burgerplicht om met politiek bezig te zijn. Daarentegen nemen kenmerken van de moderne samenleving, zoals lifestyle en consumentenwaarden, een steeds prominentere plaats in. De identiteit van de burger dient vandaag de dag zodoende anders te worden bezien. Een interessante ontwikkeling hierin is het veranderde, meer creatieve, gebruik van informatie- en communicatiekanalen. We denken bijvoorbeeld aan de rol van sociale netwerken. De intrede van digitale communicatie zorgt voor een andere invulling van het begrip ‘media’, waarbij sociale netwerken tot een soort burgermedia zijn geworden, waarvandaan men de belangrijkste informatie haalt. Al deze ontwikkelingen roepen vragen op over hoe we burgerschap tegenwoordig moeten zien; wat zijn de beperkingen en kansen? Maar ook: hoe gaan traditionele democratische instituties, zoals de politiek en de pers, hiermee om?

Voor iedereen die betrokken of simpelweg geïnteresseerd is in de Politieke Communicatie, is het zeker de moeite waard om naar deze boeiende en relevante lezing te komen luisteren van een grote naam uit het vakgebied. En voor de masterstudenten daarbovenop natuurlijk de ideale mogelijkheid (inclusief goede reden) om de thesis even opzij te leggen! Zeker omdat er aansluitend aan de lezing een afsluitende receptie wordt gehouden!

Meer info?

» De lezing van Prof. Lance Bennett vindt plaats op maandag 9 mei 2011 van 16-18 uur op de Stadscampus van de Universiteit Antwerpen gehouden, in het gebouw de Meerminne, lokaal M.001.

In de kijker

» ‘Veel gekwetter, weinig wol’
(Auteurs: Chris Aalberts & Maurits Kreijveld)

In het boek worden de resultaten gepresenteerd van een onderzoek naar het gebruik van sociale media door overheden, politici en burgers in Nederland. Hieruit blijkt dat de mogelijkheden van sociale media nog lang niet volledig worden benut en dat de effecten ervan dikwijls worden overschat.?Om de beloftes van sociale media waar te maken is een cultuurverandering nodig bij overheden, politici en burgers, maar die lijkt vooralsnog lastig.

Het boek krijgt de komende maanden een vervolg met het project ‘politiek 2.0’: hoe kunnen de beloftes van sociale media in de toekomst alsnog worden ingelost? Wat is daarvoor nodig van de techniek, overheid, politiek en burgers? Op de website www.politiek20.nl is meer informatie te vinden over dit project. Daar is ook meer informatie te vinden over het boek.

» ‘De clash der titanen: een psycho-politieke cartografie van de Belgische politiek’
(Auteurs: Christ’l De Landtsheer & Pascal De Sutter)

Welke rol speelt persoonlijkheid in de Belgische politiek? Dit onderwerp wordt in het boek voor het eerst systematisch aangepakt. Ook wordt de geschiedenis beschreven van het onderzoek naar de politieke psychologie van leiderschap, dat vooral in de Verenigde Staten, onder meer in CIA kringen, al decennia beoefend wordt. Om het Belgische politieke theater en haar hoofdrolspelers te onderzoeken gebruiken de auteurs de profiling methode van de Amerikaanse psycholoog Aubrey Immelman. Negentien Vlaamse en Waalse politici passeren zo op de “divan”. Commentatoren benadrukken de sterk verschillende politiek aan beide kanten van de taalgrens. Volgens de auteurs kunnen ook de hoofdrolspelers het politieke drama soms een andere wending geven.

Meer info? University Press Antwerp (UPA), website: www.upa-editions.be, e-mail: info@aspedtions.be, ISBN: 978 90 5487 865 0

Publicaties en congressen

De Landtsheer Christ'l and Dieter Vertessen (2011 forthcoming). “Ideological variation in political style and emotive strategy of metaphor”, Politics, Culture & Socialization, 2 (1).

De Landtsheer Christ'l, Loes Broen en Lieuwe Kalkhoven (2011). “De beeldspraak van Geert Wilders, een Tsunami over Nederland?” Paper Etmaal van de Communicatiewetenschap, Universiteit Twente, 24-25 januari.

De Landtsheer Christ'l en Pascal De Sutter (2011). ”Persoonlijkheid en leiderschapsstijl van Elio Di Rupo en Bart De Wever”, Paper Etmaal van de Communicatiewetenschap, Universiteit Twente, 24-25 januari.

De Landtsheer Christ’l (2011). “Highly popular but hardly responsible: Psychological Profile of Populist leaders in the Low Countries”. Paper Political Leadership Section of the Annual Scientific Meeting of the International Society of Political Psychology (ISPP), July 9th - 12th, Istanbul.

Kalkhoven, Lieuwe en Christ’l De Landtsheer (2011). “The smell of crisis in political style: three Belgian cases”. Paper Political Communication Section of the Annual Scientific Meeting of the International Society of Political Psychology (ISPP), July 9th - 12th, Istanbul.

Middelhoff, Jurriaan en Christ’l De Landtsheer (2011). “Silvio Berlusconi, the Flamboyant Italian Prime-minister”. Paper Political Leadership Section of the Annual Scientific Meeting of the International Society of Political Psychology (ISPP), July 9th - 12th, Istanbul.

Walgrave Stefaan and Rens Vliegenthart (2010). “Why are policy agendas punctuated? Friction and cascading in parliament and mass media in Belgium” Journal of European Public Policy, 17(8): 1145–1168.

Vliegenthart Rens and Stefaan Walgrave (2011 forthcoming). “Content matters. The Dynamics of Parliamentary Questioning in Belgium and Denmark” Comparative Political studies, 44(8).

Walgrave, Stefaan and Jeroen Van Laer (2010). “Transnational versus National Activism. A Systematic Comparison of ‘Transnationalists’ and ‘Nationalists’ Participating in the 2006 European and Belgian Social Fora” In: The Transnational Condition. Protest Dynamics in an Entangled Europe (Simon Teune), Bergahn books, Berlin, pp. 23-41.

Nuytemans Michiel, Stefaan Walgrave, and Kris Deschouwer (2010). “Do the Vote Test: The Belgian Voting Aid Application” In: Voting Advice Applications in Europe, The State of the Art (Lorella Cedroni and Diego Garcia). Scriptaweb, Napoli, pp. 125-142.

Walgrave Stefaan and Marc Hooghe (Eds.) (2010). Politieke mobilisatie en nieuwe communicatietechnologie. Een multilevel studie van de digital divide, Gent: Academia Press.

Deschouwer Kris, Pascal Delwit, Marc Hooghe, and Stefaan Walgrave (Eds.) (2010). Les Voix Du Peuple. Le comportement électoral au scrutin du 10 juin 2009. Editions de l’Université de Bruxelles, Brussels.

Deschouwer, Kris, Pascal Delwit, Marc Hooghe, and Stefaan Walgrave (Eds.) (2010). De Stemmen van het Volk. Een analyse van het kiesgedrag in Vlaanderen en Wallonië op 10 juni 2009. VUBPress, Brussels.

Walgrave, Stefaan and Dieter Rucht, (Eds.) (2010). The World Says No to War. Demonstrations Against the War on Iraq. University of Minnesota Press, Minneapolis.

Sabbatjaar prof. Christ’l De Landtsheer

Volgens de vorige Nieuwsbrief houdt Christ’l De Landtsheer van 1 oktober 2010 tot 1 oktober 2011 een sabbatjaar. Haar programma van korte verblijven aan een buitenlandse universiteit ging van start aan het Department of Political Science van Lomonosov Moscow State University. Onder wat nieuws over de andere.

In mei verblijft De Landtsheer in de People’s Republic of China, aan o.a. de China University of Mining and Technology (Xuzhou) (samenwerking op gebied van politieke psychologie en” internet en politiek”). In juni is zij visiting professor bij het departement politieke wetenschappen aan de Friedrich Schiller Universität in Jena, Duitsland (“politieke socialisatie” en “politiek leiderschap”). Met Prof. Tereza Sasinska-Klas aan de Jagiellonian University in Krakau, Polen organiseert zij tenslotte, namens IPSA RC21-RC29, een expert-meeting, over “Psycho-political Socialization in the Internet Age” (23-25 juni, www.politicalsocialization.org).